 |
Prof. Dr. Dieter Bingen
Dyrektor Deutsches Polen-Institut Darmstadt
Prezentacja Laureatów Nagrody za rok 2009
Ryszard Wojnakowski (ur.1956) pochodzi z Krakowa. Po ukończeniu studiów germanistyki na Uniwersytecie Jagiellońskim pracował najpierw jako nauczyciel języka niemieckiego, a następnie przez dziesięć lat był redaktorem w krakowskim Wydawnictwie Literackim. W roku 1993 usamodzielnił się zawodowo. Od początku lat osiemdziesiątych - a ściślej jeszcze podczas studiów i bezpośrednio potem – tłumaczy literaturę niemieckojęzyczną. Jego dorobek translatorski obejmuje ponad 60 książek.
Wojnakowski tłumaczy prozę, eseje, słuchowiska radiowe, poezję, dramaty i libretta operowe, ponadto literaturę dla dzieci i literaturę faktu. Pierwszym znaczącym, przetłumaczonym przez niego pisarzem był Heinrich Böll. Do autorów, których więcej niż jedną książkę przełożył na język polski, zaliczają się Klaus Mann, Erich Maria Remarque, Edgar Hilsenrath, Michael Ende oraz, obecna na dzisiejszej uroczystości, Tanja Kinkel.
Dzięki przekładom Wojnakowskiego czytelnik polski poznał dzieła pisarzy takich jak Alfred Andersch, Bernhard Schlink, Stefan Heym, Wolfgang Hilbig, Walter Moers, czy też Cornelia Funke. Sukces odniosły również jego tłumaczenia poezji Ilse Aichinger i Frederike Mayröcker.
Do najważniejszych tłumaczonych przez Wojnakowskiego autorów zajmujących się historią cywilizacji i historią idei należą Martin Buber, Gershom Scholem, Franz Dornseiff i Manfred Lurker. Autorzy ci zasłynęli z dzieł o religioznawstwie i jezykoznawstwie. Po przełomie politycznym 1989 roku Wojnakowski poświęcił się po raz pierwszy tłumaczeniom literatury faktu, miedzy innymi dotyczącej Trzeciej Rzeszy (książki Guido Knoppa, czy też katalog do wystawy ”Ucieczka, wypędzenia i integracja” eksponowanej w bońskim Muzeum Historii Republiki Federalnej Niemiec).
W uzasadnieniu Jury Konkursu na Nagrodę im. Karla Dedeciusa czytamy:
“Ryszard Wojnakowski ma bogate doświadczenie w przekładzie różnorodnych gatunków literackich, rodzajów stylu i sposobów narracji, co umożliwia mu suwerenną pracę nad zróżnicowanym materiałem językowym. Po mistrzowsku radzi sobie w rozwiązywaniu trudnych kwestii, intuicja i innowacja językowa stanowią dowód jego kompetencji. Perfekcyjne opanowanie techniki przekładu pozwala mu poświęcić się tekstom o szczególnie wysokim poziomie (…). Obecność na polskim rynku księgarskim licznych, przetłumaczonych przez niego książek, zawdzięczamy jego osobistemu zaangażowaniu w wydawnictwach.“
Obok działalności jako tłumacz literatury Wojnakowski moderuje spotkania autorskie, prowadzi warsztaty translatorskie, na których przekazuje swoją wiedzę i doświadczenie młodszym kolegom. W 1994 roku otrzymał nagrodę promocyjną Fundacji Roberta Boscha dla młodych tłumaczy literatury niemieckojęzycznej (za przeklad “Baśni o myśli ostatniej” Edgara Hilsenratha), w 1996 roku Nagrodę Stowarzyszenia Tłumaczy Polskich (za powieść Karla Leberechta Immermanna “Münchhausen”), a w roku 2007 nagrodę miesięcznika LITERATURA NA ŚWIECIE (za “Ja” Wolfganga Hilbiga). Jest współzałożycielem serii publikującej współczesną poezję austriacką oraz współpracuje z II programem Polskiego Radia (audycje na temat przekładów, tłumaczenia słuchowisk radiowych).
Renate Schmidgall pochodzi z Heilbronn. Studiowała slawistykę (kierunek główny: polonistyka) i germanistykę an Uniwersytecie w Heidelbergu. Pracę magisterską napisała na temat powieści Witolda Gombrowicza „Ferdydurke“. W latach 1984 do 1990 pracowała jako bibliotekarka, od 1990 do 1996 była pracownikiem naukowym w Deutsches Polen-Institut w Darmstadt; należała do zespołu redakcyjnego „Panoramy literatury polskiej XX wieku“ (tomy „Poezja“ i „Proza“ ) i Rocznika Instytutu „Ansichten“ .
Od 1996 roku poświęciła się tłumaczeniom literackim z języka polskiego na niemiecki. Brała udział w licznych sympozjach dla tłumaczy, spotkaniach pisarzy, odczytach autorskich. Za przekłady książek Pawła Huelle oraz przekłady utworów prozatorskich i poetyckich innych współczesnych autorów otrzymała nagrodę dla tłumaczy im. Jane-Scatcherd Fundacji Lediga-Rowohlta. W roku 2006 została laureatką Europejskiej Nagrody dla tłumaczy, przyznawanej przez miasto Offenburg.
Od dwóch dziesięcioleci Renate Schmidgall poświęca sie przekładom literatury polskiej na jezyk niemiecki, tłumacząc zarówno utwory klasyków modernizmu jak i pisarzy współczesnych. Swój talent translatorski objawiła tłumacząc dzieła Witolda Gombrowicza, po mistrzowsku sprostała trudnemu przekładowi powieści Andrzeja Kuśniewicza „Znaki zodiaku“. Między innymi te właśnie przekłady zostały opublikowane w ramach serii „Polnische Bibliothek“, co można uważać za nadanie im znaku pierwszej jakości.
Zasługą Schmidgall jest popularność na rynku niemieckim takich pisarzy jak Paweł Huelle, który wygłosi dla niej dzisiaj laudatio, Stefan Chwin, Marek Ławrynowicz, Andrzej Stasiuk i Jacek Dehnel. Na licznych odczytach przedstawiała niemieckiej publiczności takich autorów jak Aleksander Jurewicz, Ryszard Krynicki, Maciej Niemiec, Adam Zagajewski, zapewniając im w ten sposób stałe miejsce w niemieckim obszarze językowym.
Renate Schmidgall przełożyła ponadto na język niemiecki liczne utwory współczesnej poezji polskiej, czym udowodniła, że potrafi sprostać również i temu gatunkowi literackiemu. Szczególne miejsce zajmują tutaj tomy poezji Marzanny Kielar i Piotra Sommera.
Swoje bogate doświadczenie przekazywała młodszym tłumaczom prowadząc warsztaty translatorskie. Nazwisko Renate Schmidgall zajmuje stałe miejsce w kręgach zaangażowanych w obecność polskiego życia literackiego i kulturalnego w Niemczech. Renate Schmidgall ceniona jest w wydawnictwach, redakcjach, a przede wszystkim wśród czytelników jako suwerenna tłumaczka, która dzięki niestrudzonej pracy otwiera nowy, literacki świat. Fakt, że znamy dzisiaj w Niemczech Gdańsk również i z polskiej perspektywy, jest zasługą Renate Schmidgall.
Tłumaczenie: Ewa Dappa
|
|
|
|
